चेरी- Prunus avium
समाचार शेयर गर्नुहोस्
Share this news
परिचय
नेपालमा चेरी खेती काठमाडौं उपत्यकामा गर्न नसकिने कारणबाट यसको अरु क्षेत्रमा पनि व्यावसायिक चेरी खेती भएको देखिदैन । अग्रेजीमा Cherry भनिन्छ । वानस्पतिक नाम Prunus avium L हो । यो Rosacea परिवारमा पर्दछ ।
उच्च पहाडमा मात्र खेती गर्नुपर्ने भएको कारणले पनि नभएको हुन सक्छ । किनभने बाटोको असुविधाले ढुवानीको कठिनाइका कारण पनि खेती नभएको हो । ठूला–ठूला भोग र पार्टीको समयमा यसको फल पुलाउ र दहीमा राखी खुवाउन चलन छ ।
यसका फल झुप्पा–झुप्पा फल्ने र हेर्दाखेरी बोट नै रातो देखिने चलन छ । हेर्दा खेरी बोट नै रातो देखिने भएकाले बोट हेरिरहुँ जस्तो लाग्छ । यसको सबभन्दा राम्रो जात Napoleon Royal Ann हो ।
-हावापानी
यसको खेती समुद्री सतहबाट २,४०० देखि ३००० सम्म उचाईमा उपयुक्त हुन्छ । तापक्रम १५ से.को साथै तुषारो सहन सक्ने, पानी जम्न नहुने अतः निकायको राम्रो व्यवस्था हुनु पर्दछ ।
-माटो
बिरुवाका लागि रातो र चिम्ट्याइलो माटोमा पनि यसको खेती राम्रो भएको छ । रूखहरू गहिरो, राम्ररी निस्कने माटोमा राम्रो गर्छन् जसको pH 6.0-7.0 छ।
-बिरुवा उत्पादन गर्ने र रोप्ने तरिका
यसको बिरुवा उत्पादन गर्ने तरिका पहिलो वर्ष नेपाली लोक आरु पर्यो उत्पादन गरी अर्को वर्ष कलमी गर्न तयार हुन्छ । पेन्सिल साइजको भएपछि कलमी गर्न उपयुक्त भयो भनी जान्नु पर्दछ । यसरी तयार भएको रुटस्टक बिरुवामा माघ महिनाको ग्राफ्टिङ्ग गर्न सकिन्छ । यो बिरुवालाई पुस र माघमा रोप्ने भएकाले एक बोटबाट अर्को बोट ५ मिटर, एक ड्याङ्ग ६ मिटरको फरक गरी रोप्नु पर्दछ ।
विकास
-अमिलो र गुलियो चेर्रीको हेरचाहमा कुनै फरक हुँदैन।
-रुखको वरिपरि ओस कायम राख्न मल्च लगाउनुहोस्, तर तना वरिपरि केही इन्च जमिन खुल्ला राख्नुहोस्।
चराहरूद्वारा फलको रक्षा गर्न रूखहरूमा जाल हाल्नुहोस्।
-सुक्खा क्षेत्रमा नियमित रूपमा पानी दिनुहोस्।
-चेर्री रूखहरूलाई फल पातलो पार्न आवश्यक पर्दैन, किनकि तिनीहरूले प्रायः प्राकृतिक रूपमा प्रारम्भिक गर्मीमा पतलो हुन्छन्।
-नयाँ फल दिने काठको वृद्धि प्रोत्साहित गर्न हरेक वर्ष हिउँदको अन्त्यमा रूखहरू छाँट्नुहोस्। शरद ऋतुमा छाँट्नु हुँदैन।
-रुखहरू फूल्न सुरु गर्नु केही हप्ता अगाडि वसन्तको सुरुमै कम नाइट्रोजन मल (जस्तै ५-१०-१०) ले मल दिनुहोस्, त्यसपछि चेर्री सङ्कलन नभएसम्म आवश्यक रूपमा मल दिनुहोस् (माटोको उर्बरता जाँच गरेर)। मध्य गर्मी पछि मल नदिनुहोस्, किनकि नयाँ वृद्धिलाई शरद र हिउँद अगाडि कडा पार्न समय आवश्यक पर्छ।
प्रकारहरू (Types)
१.गुलियो चेर्रीहरू
पहिलो - ‘ब्ल्याक टार्टेरियन’
मध्य सिजन - ‘बिंग’
ढिलो - ‘स्टेला’
२.अमिलो चेर्रीहरू
पहिलो - ‘अर्ली रिचमण्ड’
मध्य सिजन - ‘मोन्टमरेन्सी’
ढिलो - ‘मेटेओर’
संकलन (Harvesting)
-फलहरू पूरै पाकेको (गाढा रातो, कालो, पहेँलो) हुँदा मात्र टिप्नुहोस्; पूरै पाक्नुभन्दा केही दिन अगाडि चिनीको मात्रा बढ्छ।
-एक हप्ताभित्र सङ्कलन गर्न तयार हुनुहोस्। तुरुन्त खानुहोस् वा पकाउनुहोस्।
-यदि तिनीहरू फ्रिज गर्नको लागि छन् भने कडा हुँदा फलहरू टिप्नुहोस्।
-चेर्रीको डाँठसँगै फल टिप्न पक्का गर्नुहोस् ताकि फल नफुटोस्, तथापि, अर्को वर्ष फल उत्पादन गर्न फलको स्परलाई बचाउन ध्यान दिनुहोस्।
-हातले टिप्दा टुसाहरूमा चोट लाग्न सक्छ र संक्रमण हुन सक्छ; कैंचीले डाँठहरू काट्नुहोस्।
-चेर्री रूखहरूले सामान्यतया चौथो वर्षसम्म फल दिन्दैनन्। त्यसपछि, तिनीहरूले हरेक वर्ष करिब ३० देखि ५० क्वार्ट चेर्रीहरू उत्पादन गर्नुपर्छ।
स्रोत: कृषि प्रेस
